Back to top

Ieder schilderij, plakkaat, artikel, foto of archiefstuk heeft een eigen verhaal. Soms is het verhaal groot, soms klein. De gemene deler is dat ieder stuk uniek is en zijn eigen geschiedenis heeft. In deze rubriek wordt zo’n uniek object uit WOII-zoekmachine oorlogsbronnen.nl uitgelicht. Deze aflevering: het dagboek van Etty Hillesum.

Etty Hillesum wordt op 15 januari 1914 geboren in Middelburg. In 1932 verhuist ze naar Amsterdam om te gaan studeren. Tijdens haar studententijd komt ze in contact met de Duits-joodse vluchteling Julius Spier (1887-1942). Julius wordt haar persoonlijke leermeester en grote liefde. Hij stimuleert haar ook om een dagboek bij te houden.

In 1942 gaat Etty aan de slag bij de Joodse Raad op de afdeling Culturele Zaken. Ze werkt daar maar twee weken en vindt het verschrikkelijk. In 1942 krijgt ze een oproep voor deportatie naar Westerbork. Daar gaat ze werken bij de afdeling ‘Sociale Verzorging Doortrekkenden’. Op 7 september wordt zij zelf op transport gesteld naar Polen. Alwaar zij op 30 november in Auschwitz is vermoord.

Etty liet een bijzonder dagboek en vele brieven na. In haar dagboek is goed te lezen hoe een jonge vrouw in oorlogstijd zich ontwikkelt tot een volwassen dame. Daarnaast geeft het dagboek inzicht in de wijze waarop de anti-Joodse maatregelen en deportaties op de Joden zelf zijn overgekomen.

Joods Historisch Museum

Het was haar wens dat haar dagboek en brieven zouden worden gepubliceerd. Dat heeft wel even geduurd, maar in 1981 verscheen de publicatie Het verstoorde leven: dagboek van Etty Hillesum, 1941-1943. Dit boek bevat een selectie uit Etty’s oorspronkelijke geschriften. Het boek werd een groot succes en is in vele talen vertaald. In 1986 is een uitgave van het volledige nagelaten werk van Etty Hillesum verschenen: Etty: de nagelaten geschriften van Etty Hillesum 1941-1943.

De originele dagboekcahiers en brieven zijn precies vijftig jaar na Etty’s dood door de Etty Hillesum Stichting aan het Joods Historisch Museum geschonken.

Wie in oorlogsbronnen.nl zoekt op ‘Hillesum’ vindt naast het dagboek onder andere foto’s van Etty en haar familie en haar geliefde Julius Spier.