Lodewijk van Hamel

Ook bekend als: Lodo van Hamel, Van Dalen, Lodo, Willem van Dalen, Lodewijk Anne Rinse Jetze van Hamel

Lodewijk van Hamel (Nieuwersluis, 6 juni 1915 – Bussum, 16 juni 1941) was luitenant-ter-zee tweede klasse bij de Koninklijke Marine, drager van de Militaire Willems-Orde en een verzetsdeelnemer. Nadat hij tijdens de meidagen van 1940 naar Engeland wist te ontkomen werd hij ingezet als geheim agent en boven Nederland gedropt. Toen zijn opdracht was volbracht en hij terug naar Engeland wilde keren werd hij opgepakt, opgesloten in het Oranjehotel en uiteindelijk op de Bussumerheide te Laren geëxecuteerd.

Bron: Stichting WO2Net | Oorlogsbronnen.nl

Lodewijk Anne Rinse Jetse van Hamel is op 6 juni 1915 in Nieuwersluis geboren als zoon van de jurist en strafrechtdeskundige Joost Adriaan van Hamel en Maria Leocadie de Vries Feijens.

Lodo wordt marineofficier. In mei 1940 regelt hij in de haven van IJmuiden de inzet van schepen die door de marine zijn gevorderd. Na het besluit tot overgave van het Nederlandse leger op 14 mei 1940 gaat hij met de laatste trawler naar Engeland. In Engeland krijgt hij het commando over de motorsloep Hr. Ms. M74 en de opdracht het Britse leger dat in Duinkerken door Duitse pantserdivisies is omsingeld over zee te helpen evacueren. In het vuur van de strijd ontpopt Lodo zich als een echte leider. Hij fungeert als een soort havenmeester, mede omdat hij goed Engels en Frans spreekt. Hij heeft drie keer vanuit Duinkerken Franse en Britse militairen naar Engeland overgebracht. Hij behoort tot de laatste officieren die de stranden van Duinkerken verlaten.

De moed van Van Hamel ontgaat de Nederlandse regering in Londen niet. Op voorspraak van de secretaris van de koningin, François van ’t Sant, krijgt hij de opdracht in bezet Nederland een radioverbinding met Londen tot stand te brengen en verzetsgroepen op te zetten. Op 27 augustus 1940 zijn Lodo en Jan Willem van Driel de eerste Nederlandse geheim agenten die boven Nederland - in de buurt van Hillegom - worden gedropt. Hij gaat meteen aan de slag en staat in deze periode aan de wieg van een aantal verzetsgroepen.

Vanuit de woning van Jo Allers in de De Perponcherstraat 94 in Den Haag zendt hij gegevens die verzetsgroepen hebben verzameld naar Londen, waarbij Jan van den Hout optreedt als marconist. De Duitsers komen het zendadres echter op het spoor en doen er een inval. Lodo is dan al vertrokken, maar Allers wordt opgepakt. Hij zit een half jaar vast in het Huis van Bewaring in Scheveningen (het 'Oranjehotel') en sterft in oktober 1943 in een tuchthuis in het Duitse Hameln.

In oktober 1940 probeert Lodo naar Engeland terug te keren. Zijn opdracht in Nederland is afgerond en in Engeland zal hij commandant van de onderzeeboot Hr Ms O23 worden. Met 'Londen' is afgesproken dat een watervliegtuig van de Nederlandse Marine Luchtvaartdienst hem zal oppikken vanaf het Tjeukemeer. Op 12 oktober komen Lodo, zijn vriend Hans Hers, Jean Mesritz, Marion Smit en de Leidse hoogleraar Lourens Baas Becking bijeen in het koffiehuis van Echtenerbrug. Ze vertellen daar dat ze op het meer de vogeltrek willen bestuderen, maar wekken argwaan. Een boerin belt de dorpsveldwachter, die op zijn beurt de Duitse politie waarschuwt. Het vijftal gaat het meer op, maar het watervliegtuig kan wegens de dikke grondmist niet landen. Als ze terugkeren op de oever worden ze door Nederlandse politieagenten gearresteerd en aan de Duitse politie overgedragen. Het watervliegtuig wordt beschoten en kan ternauwernood wegkomen.

Lodo wordt opgesloten in het 'Oranjehotel'. Een Duitse rechtbank in Den Haag veroordeelt hem ter dood. Op 16 juni 1941 wordt hij geëxecuteerd op de Bussummerheide bij Laren. Zijn verzetsactiviteiten worden voortgezet door zijn broer Gerard. Op 10 augustus 1942 wordt Gerard gearresteerd in het huis van hun ouders te Baarn. Daarna wordt een groot deel van het door Lodo opgezette en door hem uitgebouwde netwerk van spionnen opgerold. Gerard wordt als Nacht und Nebel-gevangene naar het concentratiekamp Natzweiler-Struthof in de Elzas gestuurd en is aan uitputting en tuberculose overleden op 19 juli 1944.

De twee broers worden herdacht sinds 1947 bij het monument 'De Marinier' in Baarn, gemaakt door Annie Roland Holst en onthuld door hun vader, en in diverse gemeenten in Nederland is een straat naar Lodo vernoemd.

Bron: Digitaal Monument Engelandvaarders